د ایران او امریکا دویم پړاو مذاکرات؛ اسلام آباد کې سخت امنیتي تدابیر او د سیمې لپاره احتمالي پایلې
سلمااحمدزی- د راپورونو له مخې، د ایران او امریکا تر منځ د دویم پړاو مذاکراتو د پیل له امله د پاکستان په پلازمېنه اسلامآباد او راولپنډۍ کې د احتمالي ګواښونو په خاطر امنیتي تدابیر تر ټولو لوړې کچې ته رسول شوي دي.
د پاکستان امنیتي چارواکو ویلي چې د ۱۰ زره پولیسو او کومانډو ځواکونو ترڅنګ، نښه ویشتونکي (سنائپرز) هم په حساسو ځایونو کې ځای پر ځای شوي دي.
۴۰۰ نوي امنیتي پوستې هم جوړې شوي دي او پر رسنیو یې ځیني محدودیتونه وضع کړي دي.
صفی الله عزیزي، د سیاسي چارو مبصر ویژه روز ته وايي: «د ایران او امریکا مذاکرات دوهم پړاو ته تګ په ځانګړي ډول د ایران د اټومي پروګرام له امله ډېر اساسي او مهم اغېزې لري.
که خبرې بریالۍ شي، د جګړې خطر کمیږي او په منځني ختیځ کې نسبي ثبات رامنځته کېږي.
که ناکامې شي، تاوتریخوالی او حتی احتمالي پوځي اقدام زیاتېږي.
د موافقې په صورت کې به پر ایران بندیزونه نرم شي، چې د ایران پر اقتصاد او د سیمې په بازارونو، په ځانګړي ډول د تیلو په بازار مثبت اغېز کوي.
که ناکامې شي نو اقتصادي فشارونه به زیات شي. دا مذاکرات د دواړو هېوادونو تر منځ د باوري کولو ازموینه ده. که پرمختګ وشي، راتلونکې همکارۍ ته لاره هواروي.»
نوموړی زیاتوي: «اصلي موضوع دا ده چې نړیواله ټولنه غواړي ډاډ ترلاسه کړي چې ایران اټومي وسله نه جوړوي.
که موافقه وشي اندېښنه کمیږي، که نه، نو د سیمې نور هېوادونه هم ممکن د وسلو سیالۍ ته لاړ شي.
دا مذاکرات د ثبات دروازه پرانیزي یا نوی کړکیچ رامنځته کوي. ټوله خبره د باور او امتیازاتو پر سیاسي اراده پورې تړلې ده.
دا مذاکرات به هغه وخت بریالي شي چې دواړه خواوې قوي اراده ولري.»
بلخوا، روح الله هوتک، د سیاسي چارو بل مبصر وايي: «د دغو مذاکراتو په هکله ضد او نقیض راپورونه دي.
پاکستان په ډاګه کړې چې د مذاکراتو نېټه د دوی لپاره نه ده ټاکل شوې، او امریکا د دوشنبې په ورځ خپل پلاوي استول تایید کړي، چې پکې به هماغه (جي ډي وېنس)، سټي وېدکوف او جېک سولیوان شامل وي، او دا یې وروستی چانس بللی دی.
ایران بیا د دغه پړاو په اړه ټول راپورونه رد کړي دي.
د امریکا غوښتنې چې ایران باید بشپړه څرګندونه ولري، غیر منطقي بلل شوې.
امریکا د ایران د بندرونو محاصره کلکه کړې، د هرمز تنګي محدودیتونه نه مني. که خبرې هم وشي، ګټه به ونلري، ځکه لا هم پر ډېرو مهمو ټکو پریکړه نشي کېدای.
د اټومي وسایلو د تجهیزاتو او د یورانیم د بډاینې ستونزه د سیمې امنیت لویه مسله ده.
د لومړي پړاو بې پایلې کېدو سره اوربند رامنځته شو، که نازک دی. که دا مذاکرات پیل شي، د تمدید لپاره به خبرې وي، خو د بشپړ تړون امکان ډېر کم دی.
که خبرې پایله ونه لري، شاید تاوتریخوالی بیا پیل شي. راتلونکو ورځو کې به روښانه شي چې دا حالت څومره جدي دی.
په دې برخه کې د نظامي تیاریو اټکل کېږي، پاکستان او سعودي عربستان ممکن په احتمالي جګړه کې مداخله وکړي.
لویه ستونزه دا ده چې امریکا د لویې جګړې تیاري غواړي او ایران په داسې وضعیت باور نه شي کولای.»
اجمل زرمتی، د نړیوالو اړیکو مبصر وايي: «په دغو مذاکراتو کې به د اټومي پروګرام مخ بیولو بحث هم وشي.
په لومړي پړاو کې د امریکایانو ټینګار دا و چې کېدای شي هر بډای شوی یورانیم له ایران څخه وباسل شي، خو دې مهال باید ایرانی ډیپلوماټان اطمینان ورکړي چې اټومي پروګرام ځنډول کېږي، او په مقابل کې به یې ۲۷ یا ۲۸ میلیارده ډالره برخه خلاصېږي.
په ټوله کې تر اوسه باور نشته، بیاعتمادي شتون لري. خو هغه ډیپلوماسي چې په شالید کې روانه ده، جریان لري. کله چې مذاکرات پیل شي، په ډېرو مهمو موضوعاتو به بحث وشي.»
دا په داسې حال کې ده چې د ایران او امریکا لومړی پړاو مذاکرات په پاکستان کې بېپایلې پای ته رسیدلي، خو دویم پړاو هم په پاکستان کې ترسره کېږي.
لا تر اوسه دقیقه نېټه یې نه ده معلومه، خو ویل کېږي چې په دغه پړاو کې به پر هغه لسو ټکو بحث وشي چې د ایران له خوا وړاندیز شوي وو.
دا بېساري امنیتي اقدامات داسې مهال نیول کېږي چې سیمه د ایران او امریکا تر منځ د مذاکراتو د ناڅرګند برخلیک له امله له امنیتي حساسیت سره مخ ده.
پای
