په خصوصي ښوونځیو کې پر ښوونکو د کاري فشارونو زیاتوالی او د هغوی رواني اغېزې
سلمااحمدزی- په کابل ښار کې د خصوصي ښوونځیو یو شمېر ښوونکي او مسؤولین وايي، چې د اداري چارو لکه د سوالونو او شقو له تایید وروسته ټایپ کول، عمومي حاضرۍ رسول او نور هغه کارونه چې باید د مدیریت یا سرمعلمیت له خوا ترسره شي، په ښوونکو بار شوي دي. دوی زیاتوي، چې دغه چارې د ډېر کم معاش په بدل کې ترسره کېږي او ښوونکي یې له روحی او رواني فشارونو سره مخ کړي دي.
برشنا، چې د کابل ښار د یوه خصوصي ښوونځي ښوونکې ده، وايي: «په خصوصي ښوونځیو کې ښوونکي ډېر کم معاش لري، چې پر هغه یې نه شي کولای لومړني اړتیاوې پوره کړي.
ښوونکي، په ځانګړې توګه ښځینه طبقه، ورځ تر بلې ډېر فشار ته مخه کوي.
بېکاره ساعت نه لرو، ټول ساعتونه ډک دي او مجبور یو چې له ټاکلي وخت وروسته هم کارونه ختم کړو.
حاضري په څو ډوله رسول، شقې او سوالونه په هارډ او سافټ بڼه جوړول، دا ټول لوی فشار دی.
زه پخپله دې فشار له امله روحی او رواني ناروغۍ ته اخته شوم او په ډېره دردونکې بڼه مې ښوونځی پرېښود.»
سمیه احمدي، چې د کابل ښار د بل خصوصي ښوونځي ښوونکې ده، وايي: «زموږ په ښوونځي کې د شقو او سوالونو ټایپ کول پر موږ بار شوي، او دا د ډېر کم معاش په بدل کې کیږي.
ایا دا ظلم نه دی؟ له حکومت غواړو چې دې برخې ته جدي پاملرنه وکړي.»
اسما ستانکزي، چې د کابل ښار د بل خصوصي ښوونځي ښوونکې ده، وايي: «موږ د فشار لاندې یو. یو خوا د صنفونو تدریس، بلخوا میاشتني ارزونې، امتحانونه او ورځنۍ حاضري.
تر دې برسېره، اداري پخپله سوالونه او شقې موږ ته ټایپ کړي او عمومي حاضري هم پر موږ سپارل شوې، په داسې حال کې چې بېکاره ساعت نه لرو.»
ویس محمدي، چې د یوه خصوصي ښوونځي رئیس دی، په دې اړه وايي: «په ځینو خصوصي ښوونځیو کې پر ښوونکو ډېر فشار راوړل کېږي چې سوالونه او شقې دواړه په سافټ او هارډ بڼه اداري ته وسپاري، چې دا د اصولو خلاف دی او د ښوونکو د روحی او رواني فشار لامل ګرځي.
هغه لږ معاش چې ورکول کېږي، په مقابل کې یې ټول کارونه له دوی اخیستل کېږي.
عمومي حاضري باید نګران ورسوي، خو شرط دا دی چې بېکاره ساعت ولري، که نه نو دا کار هم له اداري پورې اړه لري.»
نوموړی زیاتوي: «بدبختانه ډېری خصوصي ښوونځي د ښوونکو ټول ساعتونه ډکوي او بیا ورڅخه اضافي کارونه هم غواړي، چې دا د اصولو او لوایح خلاف دی. هیله ده چې دې برخې ته جدي پاملرنه وشي.»
د پوهنې وزارت ویاند، ذبیح الله همت، په دې اړه ویژه روز تخ وايي: «د پوهنې وزارت دریځ دا دی چې ټول خصوصي ښوونځي مکلف دي له قوانینو څخه پیروي وکړي.
که چېرې په کوم خصوصي ښوونځي کې له ښوونکو پرته له تدریس اضافي کار اخیستل کېږي، یا د رخصتۍ حق نه ورکول کېږي، یا غیرقانوني کسر معاش کېږي، نو دا د خصوصي زده کړو د قانون خلاف دی.
وزارت له خصوصي ښوونځیو څارنه کوي او که سرغړونه ثابته شي، لومړی اخطار او بیا د جواز تعلیق کېږي.
همدارنګه، هېڅ ښوونځی حق نلري چې د ورقو د چاپ تر عنوان لاندې پیسي واخلي.
ټول هېوادوال کولای شي د پوهنې وزارت له شمېري ۰۷۴۸۲۱۲۵۲۵ سره اړیکه ونیسي.»
دا په داسې حال کې ده چې سږ کال په ځینو خصوصي ښوونځیو کې داسې خپلسري قوانین جوړ شوي، چې ښوونکي یې له ګڼو ستونزو سره مخ کړي او د دوی رواني او جسمي روغتیا ته یې زیان اړولی دی.
پای
