وضعیت فروش کتاب در افغانستان؛ آیا علاقه مردم به مطالعه کاهش یافته است؟
سوسن اکبری- کتاب خوانی به عنوان یکی از شاخص های مهم توسعه فرهنگی و اجتماعی، همواره نقش بسزایی در افزایش آگاهی و ارتقای سطح فکری جوامع داشته است. با این حال، در سال های اخیر، نشانه هایی از کاهش علاقه به مطالعه در افغانستان به چشم می خورد. کتاب فروشان، دانشجویان و شهروندان دلایل متعددی برای این پدیده ذکر میکنند؛ از مشکلات اقتصادی و کاهش قدرت خرید گرفته تا تغییر سبک زندگی و افزایش استفاده از شبکه های اجتماعی.
کتاب فروشان کابل از کاهش چشمگیر فروش کتاب و استقبال کمتر جوانان از این بازار خبر می دهند.
فرشاد احمدی، یکی از کتاب فروشان شهر کابل، در گفت وگو با «ویژه روز» میگوید: «در گذشته فروش کتاب ها بهتر بود و جوانان بیشتری برای خرید کتاب به کتاب فروشی می آمدند و کتاب های مورد نظر خود را تهیه می کردند.
اما امروز، تعداد مشتریان به شدت کاهش یافته است و بازار کتاب با رکود مواجه شده.»
یکی از مهم ترین دلایل کاهش فروش کتاب، وضعیت نامناسب اقتصادی و کاهش توان خرید مردم عنوان میشود.
نوریه کریمی، یکی از جوانانی که علاقه زیادی به کتاب خوانی دارد، میگوید: «به دلیل مشکلات اقتصادی و نبود پول کافی، دیگر توان خرید کتاب را ندارم.
مجبور هستم هزینه های ضروری زندگی را تأمین کنم و کتاب در اولویت بعدی قرار دارد.»
این مشکل در میان دانشجویان و جوانان جویای علم بیشتر حس می شود.
الیاس نادری، یکی از محصلان پوهنتون طب کابل، در گفتوگو با «ویژه روز» می افزاید: «بیکاری و فقر افزایش یافته است و بسیاری از جوانان توان خرید کتاب را ندارند.
در شرایط فعلی، مردم بیشتر مجبور هستند پول خود را صرف نیازهای اساسی خانه مانند خوراک و مسکن کنند.»
کاهش استقبال از کتاب، چرخه عرضه را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
حسنا اکبری، یکی از علاقه مندان کتاب های داستانی، در این باره می گوید: «قبلاً کتاب های داستانی را خریداری کرده و مطالعه میکردم، اما اکنون با کاهش علاقه مردم به کتاب، چاپ های جدید و داستان های تازه کمتر به بازار عرضه میشود.
این موضوع باعث شده که حتی علاقه مندان به کتاب نیز نتوانند به راحتی کتاب مورد نظر خود را پیدا کنند.»
در کنار مشکلات اقتصادی، تغییر الگوی گذراندن اوقات فراغت نیز یکی دیگر از عوامل کاهش مطالعه عنوان میشود.
احمد نوید فیروزی، یکی از استادان مکتب، در این باره گفت:
«از دیدگاه من، هر فرد باید کتاب مطالعه کند، زیرا کتاب یک نیاز اساسی در زندگی انسان است.
اما در شرایط فعلی، جوانان بیشتر وقت خود را در شبکه های اجتماعی می گذرانند و کمتر به مطالعه کتاب توجه میکنند.
فضای مجازی با جذابیت های بصری و دسترسی آسان، جایگزین کتاب شده است.»
گزارش ها و اظهارنظرها نشان می دهد که علاقه به کتاب خوانی در افغانستان با چالش های جدی مواجه است.
از یک سو، مشکلات معیشتی و افزایش فقر، توان خرید کتاب را از بسیاری از خانواده ها گرفته و از سوی دیگر، گسترش شبکه های اجتماعی و تغییر سبک زندگی، فرصت مطالعه را کاهش داده است.
با این حال، کارشناسان معتقدند که ترویج فرهنگ کتابخوانی از طریق رسانه ها، ایجاد کتابخانه های عمومی ارزان قیمت و حمایت از ناشران داخلی میتواند به احیای این فرهنگ ارزشمند کمک کند.
کاهش فروش کتاب در افغانستان یک زنگ خطر برای آینده فرهنگی این کشور است.
اگرچه مشکلات اقتصادی و گسترش فناوری های دیجیتال از دلایل اصلی این پدیده هستند، اما با برنامه ریزی مناسب و سرمایه گذاری در حوزه فرهنگ، میتوان دوباره جوانان را به سمت کتاب و مطالعه سوق داد.
کتاب نه تنها منبع دانش، بلکه وسیلهای برای آرامش ذهن و تقویت تفکر انتقادی در جامعه است.
پایان
