گسترش ناآرامی ها در خاورمیانه و تاثیرات آن بر اقتصاد منطقه
ستاره لنگری- گسترش ناآرامی ها در خاورمیانه، فشار بر اقتصاد منطقه را افزایش داده و با ایجاد اختلال در تجارت، حمل ونقل و بازار انرژی، نگرانی ها درباره افزایش قیمت ها و تشدید بی ثباتی اقتصادی را بیشتر کرده است.
ایرج فقیری، کارشناس امور اقتصادی، در مصاحبه با «ویژه روز» میگوید: «ناآرامی ها و درگیری های منطقهای می توانند از سه مسیر اصلی بر اقتصاد خاورمیانه اثر بگذارند.
ـ تأثیر بر قیمت نفت: اولین و سریع ترین اثر معمولاً در بازار نفت مشاهده میشود.
ـ تأثیر بر تجارت: درگیری های منطقهای هزینه تجارت را نیز افزایش می دهد. شرکت های کشتیرانی ممکن است مسیرهای خود را تغییر دهند، هزینه بیمه کشتی و کالا افزایش پیدا کند.
ـ تأثیر بر سرمایهگذاری: شاید یکی از مهم ترین آثار بلندمدت ناآرامی ها، کاهش اعتماد سرمایهگذاران باشد. سرمایه گذار معمولاً به دنبال محیطی است که بتواند هزینه، درآمد و آینده پروژه خود را تا حدودی پیش بینی کند.»
او میافزاید: «به همین دلیل ممکن است یک کشور صادرکننده نفت در کوتاه مدت از افزایش قیمت نفت درآمد بیشتری کسب کند، اما اگر جنگ طولانی شود، اختلال در تجارت، کاهش سرمایه گذاری و آسیب به زیرساخت ها می تواند این منفعت را نیز محدود کند.»
فقیری میگوید؛ که برای افغانستان نیز این تحولات مهم است؛ زیرا افزایش قیمت نفت و هزینه ترانزیت می تواند قیمت سوخت، مواد غذایی و کالاهای وارداتی را بالا ببرد و در عین حال اختلال در تجارت منطقهای بر صادرات و واردات کشور فشار وارد کند.
نجیب الله پیکان، کارشناس امور بینالملل، در مصاحبه با «ویژه روز» میگوید: «اوج گرفتن ناامنی در خاورمیانه عوامل چندبُعدی دارد؛ عوامل سیاسی، امنیتی، اجتماعی و فرهنگی.
آنچه بیشتر در خاورمیانه تاریخ نشان داده، خصوصاً پنج دهه اخیر، رقابت های ناسالم کشورهای منطقه زمینه را برای حضور گسترده کشورهای غربی مساعد ساخته که به نوعی یک وابستگی سیاسی ایجاد کنند.»
او می افزاید: «وابستگی شدید نظامی زمینه ساز حضور نیروهای غربی در خاورمیانه گردیده است.
تلاش ایران به عنوان یک کشور که می خواهد ایدئولوژی خود را تطبیق کند تا به عنوان تکیه دار دین و سیاست نظام در خاورمیانه باشد و رقابت عربستان سعودی به عنوان رهبر جهان اسلام، این زمینه را مساعد ساخته تا ناامنی ها در خاورمیانه شکل بگیرد.»
پیکان میگوید؛ که گسترش تنش ها در خاورمیانه تاثیر مستقیم بالای اوضاع سیاسی، اقتصادی مردم دارد؛ از آنجایی که کشورهای خاورمیانه نفت محور هستند، تاثیر مستقیم بر افزایش قیمت نفت دارد.
نثاراحمد شیرزی، یک تن دیگر از کارشناسان روابط بینالملل و امور سیاسی، در مصاحبه با «ویژه روز» میگوید: «ناامنی های خاورمیانه نتیجه یک بازی بسیار خطرناک و منفعت طلبانه سیاست های تجارت گونه آمریکاست که به خاطر منفعت جویی کوشش می کند بازار نفت خاورمیانه را در اختیار داشته باشد.
در این بازی مشترک، یک تعداد کشورهای خلیج همسو هستند مانند عربستان سعودی، چون منفعت های بیشتر با آمریکا دارند.»
او تاکید می کند: «هدف آن ایجاد بحران در خاورمیانه، ضربه زدن بر اقتصاد اتحادیه اروپا، چین، هند، روسیه و کشورهای جهان سوم و به کنترول گرفتن منابع نفتی خاورمیانه توسط آمریکا می باشد.»
این در حالیست که افزایش تنش ها و ناآرامی ها در خاورمیانه در شرایطی رخ می دهد که اقتصاد بسیاری از کشورهای منطقه پیش تر نیز با تورم، کاهش سرمایه گذاری و فشار بر تجارت خارجی روبه رو بوده است.
ادامه این بی ثباتی می تواند مسیرهای تجاری و حمل ونقل را مختل، هزینه های انرژی و کالا را افزایش و فضای سرمایه گذاری را با نااطمینانی بیشتری مواجه کند.
در چنین شرایطی، پیامدهای اقتصادی بحران تنها به کشورهای درگیر محدود نمانده و می تواند بازارهای منطقه و اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
پایان
