حملات هوایی پاکستان به افغانستان؛ محکومیت گسترده و هشدار نسبت به عواقب آن
شازیه کلانترزاده- در اقدامی که نقض آشکار حاکمیت ملی و قوانین بینالمللی تلقی میشود، جنگنده های ارتش پاکستان مناطقی از خاک افغانستان از جمله مناطق مسکونی کابل و انبار سوخت یک شرکت خصوصی هواپیمایی در نزدیکی میدان هوایی قندهار را هدف قرار دادند. این حملات که در آستانه عید سعید فطر انجام شده، با واکنش های تند مقامات افغانستان و محکومیت گسترده داخلی و بینالمللی مواجه شده است. آگاهان سیاسی و نظامی این حملات را نشانهای از بی تعهدی پاکستان به اصول انسانی و حسن همجواری دانسته و نسبت به عواقب آن هشدار می دهند.
ذبیح الله مجاهد، سخنگوی ارشد امارت اسلامی افغانستان، بلافاصله پس از بمباران مناطق مسکونی کابل توسط جنگنده های پاکستانی، در صفحه ایکس خود این اقدام را به شدت محکوم کرد.
وی در پیام خود نوشت: «اینگونه تجاوز ظالمانه در دههٔ آخر ماه مبارک رمضان و در آستانهٔ عید، نشان می دهد که آنان به هیچ اصول انسانی و ارزش های اخلاقی پابند نیستند.
امارت اسلامی این جنایت و تجاوز آشکار را با شدیدترین الفاظ محکوم میکند و انشاءالله این ظلم بی پاسخ نخواهد ماند.»
از سوی دیگر، حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان نیز در صفحه ایکس خود ضمن محکوم کردن حملات پاکستان به کابل، قندهار، پکتیا و پکتیکا، آن را «نقض آشکار و جدی حسن همجواری، ارزش های انسانی و قوانین بینالمللی» دانست و بار دیگر از دولت پاکستان خواست که «از خصومت دست بردارد.»
داکتر گل محمد الدین، آگاه سیاسی، در تحلیل انگیزه پاکستان از این حملات گفت: «پاکستان به این فکر که افغانستان ضعیف شده و خواسته غیرمعقول این کشور را میپذیرد، این حملات را انجام میدهد.
با این گونه سیاست نه تنها مشکلات پاکستان حل نمیشود، بلکه مشکلاتش در سطح داخلی و بینالمللی بیشتر هم میشود.
این حملات پاکستان حتماً پاسخی به همراه خواهد داشت.» وی در مورد اقدامات سیاسی قابل اتخاذ از سوی افغانستان افزود: «اقدام سیاسی که افغانستان در این شرایط میتواند داشته باشد، احضار سفیر پاکستان و حتی بستن سفارت پاکستان در افغانستان میباشد.»
عزیز ستانکزی، آگاه سیاسی دیگر، دلیل این حملات را فشار بیشتر بر حکومت افغانستان خواند و اظهار داشت: «حکومت پاکستان به دلیل این که فشارهای خود را بالای حکومت افغانستان بیشتر بسازد، دست به یک سلسله حملات هوایی میزند.
طی این حملات بیشترین خسارت به مردم عام میرسد. دولت افغانستان با بیشتر کشورها ارتباط خوب و حسن همجواری را دارد، اما این پاکستان است که اصلاً متعهد به حسن همجواری نیست.»
ستانکزی هشدار داد که در صورت ادامه این تجاوزات، افغانستان از راه های ممکن استفاده کرده و پاسخ دندان شکنی به ارتش پاکستان خواهد داد.
محمد صادق شینواری، آگاه نظامی، در تحلیل اهداف احتمالی پاکستان از این حملات گفت: «اهداف احتمالی پاکستان از این حملات میتواند اینها باشد: فشار آوردن بر حکومت افغانستان برای کنترل گروه های مخالف پاکستان در مرز، نشان دادن قدرت نظامی و تأمین امنیت مناطق مرزی خود، جلوگیری از افزایش ناامنی در داخل پاکستان و گاهی هم برای ایجاد فشار سیاسی در روابط میان دو کشور.»
وی در خصوص گزینه های پیش روی افغانستان برای پاسخگویی به تجاوز پاکستان خاطرنشان کرد: «افغانستان برای پاسخ به پاکستان این گزینه ها را در نظر بگیرد: تقویت نیروهای مرزی و افزایش حضور نظامی در مناطق مرزی، پاسخ دفاعی محدود در صورتی که حملات ادامه پیدا کند تا از حاکمیت کشور دفاع شود، استفاده از راه های دیپلماتیک مانند شکایت به سازمان های بینالمللی و گفتوگو با پاکستان، و ایجاد هماهنگی امنیتی در مرز تا از درگیریهای بیشتر جلوگیری شود.»
گفتنی است که تنشها میان کابل و اسلام آباد در هفته های اخیر به دلیل حملات فرامرزی و اتهام زنی های متقابل درباره حضور گروه های هراسافگن به بالاترین حد خود رسیده است.
کارشناسان معتقدند که ادامه این روند نه تنها امنیت منطقه را به خطر می اندازد، بلکه می تواند به تشدید بی ثباتی و وخامت اوضاع انسانی در دو سوی مرز منجر شود.
حملات هوایی اخیر پاکستان به مناطق مسکونی افغانستان، به ویژه در آستانه عید سعید فطر، از نگاه مقامات و آگاهان افغان، نشانهای از عدم پایبندی اسلام آباد به اصول انسانی، قوانین بینالمللی و تعهدات حسن همجواری است.
اجماع نظر کارشناسی بر این است که این تجاوزات بی پاسخ نخواهد ماند و افغانستان گزینههای متعددی از اقدامات دیپلماتیک تا پاسخ دفاعی را در نظر دارد.
آینده روابط پرتنش دو کشور همسایه به تصمیم گیری رهبران پاکستان در قبال تداوم یا توقف این سیاست خصمانه بستگی دارد.
پایان
