بحران کم آبی؛ گریبانگیر پایتخت نشینان
ستاره لنگر- شهر کابل در سال های اخیر با یکی از جدی ترین بحران های کم آبی روبه رو شده است. افزایش جمعیت، حفر بی رویه چاه های عمیق، کاهش بارندگی، تغییرات اقلیمی و مدیریت نادرست منابع آب، سبب شده است که سطح آب های زیرزمینی به طور چشمگیری کاهش یابد. ادامه این روند، دسترسی هزاران خانواده به آب آشامیدنی سالم را با مشکل مواجه کرده است.
فرحناز، باشنده شهر کابل، در گفتوگو با ویژه روز می گوید:«در منطقه ما تنها ماه یک بار آب لوله کشی می آید و این مقدار آب برای یک خانواده هفت نفره به هیچ وجه کافی نیست.
به همین دلیل، هر روز مجبور هستیم آب مورد نیاز خود را از تانکرهای آب خریداری کنیم.
اما متأسفانه آب بسیاری از این تانکرها از نظر صحی قابل اطمینان نیست و استفاده از آن، به ویژه برای آشپزی و آشامیدن، باعث بروز بیماری در میان اعضای خانواده میشود.»
حامد، باشنده ناحیه دوم شهر کابل، در گفتوگو با ما می گوید:
«چندین سال است که در منطقه ما آب لوله کشی به طور منظم وجود ندارد.
برای تأمین آب مورد نیاز، مجبور هستیم از مساجد آب تهیه کنیم یا از تانکرهای آب خریداری نماییم.
آب لوله کشی تنها ماه یک بار و آن هم برای چند ساعت محدود با فشار بسیار ضعیف جریان پیدا می کند که پاسخگوی نیاز خانواده ها نیست.»
او می افزاید: «ما آب آشامیدنی را از آب های معدنی خریداری می کنیم و برای شست وشو و سایر نیازهای روزمره از آب تانکر استفاده میکنیم.
از یک سو هزینه بلند کرایه خانه و از سوی دیگر هزینه خرید آب، فشار اقتصادی سنگینی را بر خانواده ها وارد کرده است.»
صنوبر، باشنده ناحیه ۱۱، در مصاحبه با ویژه روز میگوید:
«بی آبی در منطقه ما به یک مشکل جدی مبدل شده است.
آب نل هیچ نمی آید و تانکر هم که می آید، به کسی آب نمی رسد.
گاهی مجبور می شوم به خاطر حمام طفل ها در این هوای گرم از آب معدنی خریداری کنم که خیلی مشکل است.
کرایه خانه و هزینه های زندگی یک طرف، این بی آبی دغدغه دیگر است.»
همت شیرزی، در مصاحبه با ویژه روز، راهکارهای عملی برای کاهش بحران کم آبی را چنین برمی شمارد: مدیریت آب های باران و برف: جمع آوری و ذخیره آب باران و برف برای استفاده در آبیاری درختان، باغچه ها و سایر نیازهای غیرآشامیدنی، باعث کاهش مصرف آب های زیرزمینی میشود.
استفاده از وسایل و روش های ساده و کم مصرف به جای شیوه هایی که باعث هدررفت آب می شوند، می تواند نقش مهمی در حفظ منابع آبی داشته باشد.
هر خانواده باید تلاش کند مصرف آب در زمان حمام را تا حد امکان کاهش دهد و از اسراف جلوگیری کند.
آموزش و آگاهی دهی درباره اهمیت صرفه جویی در مصرف آب و پیامدهای خشک سالی، مردم را به استفاده درست و مسئولانه از منابع آبی تشویق می کند.
آب حمام و آشپزخانه را می توان پس از عبور از یک بستر ساده شامل ریگ و جغل تا اندازهای تصفیه کرد و سپس برای شستن فرش، شستن موتر، آبیاری گل ها و درختان و سایر مصارف غیرآشامیدنی استفاده نمود.
این کار مصرف آب پاک را به طور قابل توجهی کاهش می دهد.
در جاهایی که حفر چاه یا ساخت تأسیسات ذخیره آب ممکن نیست، می توان از بشکه ها یا تانکرهای ذخیره آب برای جمع آوری آب باران استفاده کرد.
این آب را می توان در فصل های خشک برای آبیاری درختان و فضای سبز به کار برد که علاوه بر حفظ پوشش گیاهی، به نفوذ بیشتر آب در خاک و کمک به تغذیه منابع آب زیرزمینی نیز کمک می کند.
همت شیرزی افزود: «حفاظت از منابع آب، مسئولیت همه افراد جامعه است.
اگر هر خانواده با دقت و احساس مسئولیت در مصرف آب صرفه جویی کند و از روش های ساده مدیریت آب استفاده نماید، می توان تا حد زیادی از هدررفت آب جلوگیری کرد و آثار خشک سالی را کاهش داد و منابع آبی را برای نسل های آینده حفظ نمود.»
آذررخش حافظی، آگاه امور اقتصادی، در مصاحبه با ویژه روز گفت: «آب یکی از مهم ترین و ارزشمندترین منابع طبیعی افغانستان به شمار می رود.
افغانستان از جمله کشورهایی است که از منابع قابل توجه آب های سطحی و زیرزمینی برخوردار است، اما متأسفانه تاکنون از این ظرفیت بزرگ به گونه مؤثر و اصولی استفاده نشده است.»
حافظی با اشاره به اینکه مشکل اصلی کمبود منابع آب نیست، بلکه ضعف در مدیریت، ذخیره سازی و استفاده درست از این منابع است، خاطرنشان کرد که بر اساس گزارش ها، افغانستان حدود ۲۳ هزار میگاوات ظرفیت بالقوه تولید برق از منابع آبی دارد و با استفاده از فناوری های نوین، این ظرفیت می تواند به حدود ۱۰۰ هزار میگاوات نیز افزایش یابد.
با این حال، کشور هنوز با کمبود شدید برق مواجه است و بخش بزرگی از برق مورد نیاز خود را از کشورهای همسایه وارد می کند.
او تأکید کرد که سرمایه گذاری در بخش انرژی برق آبی میتواند افغانستان را به خودکفایی در تولید برق رسانده و حتی زمینه صادرات برق به کشورهای منطقه را فراهم سازد.
حافظی گفت: «از منابع آبی هر منطقه برای توسعه همان منطقه استفاده شود تا برق و سایر خدمات به صورت محلی تولید گردد.
این کار علاوه بر کاهش هزینههای انتقال، موجب رشد اقتصادی، ایجاد فرصتهای شغلی و توسعه متوازن در سراسر کشور خواهد شد.»
وی تصریح کرد که در صورت مدیریت صحیح منابع آب، توسعه زراعت و استفاده از فناوریهای نوین، افغانستان توانایی تولید غذای سالم برای دستکم ۱۶۰ میلیون نفر را دارد.
این ظرفیت عظیم نشان می دهد که آب، نه تنها یک منبع طبیعی، بلکه زیربنای توسعه اقتصادی، امنیت غذایی و رفاه مردم افغانستان است.
قاری مطیعالله عابد، سخنگوی وزارت انرژی و آب، میگوید: که این وزارت در راستای مدیریت منابع آب و کاهش بحران کم آبی، برنامه ها و پروژه های متعددی را روی دست دارد و با عملی شدن این طرح ها، بخشی از مشکل کم آبی شهر کابل برطرف خواهد شد.
به گفته وی، مشکل کم آبی در کابل تنها مربوط به امروز نیست، بلکه در حکومت های گذشته نیز وجود داشته است.
او افزود که تغییرات اقلیمی و خشک سالی، نه تنها افغانستان بلکه بسیاری از کشورهای جهان را تحت تأثیر قرار داده، اما اثرات آن در افغانستان به دلیل شرایط اقلیمی و محدودیت های زیرساختی، شدیدتر بوده است.
عابد خشک سالی، کاهش بارندگی، استفاده گسترده از آب های زیرزمینی و افزایش تراکم جمعیت را از عوامل اصلی کاهش منابع آبی در ولایت کابل برشمرد و تصریح کرد که برای مدیریت منابع آب زیرزمینی، اقدامات مختلفی از جمله نظارت بر مصرف کنندگان عمده آب مانند تاجران، دهقانان و ساختمان های بلندمنزل انجام شده و سیستم های اندازه گیری و مدیریت مصرف آب برای آنان تطبیق شده است.
وی همچنین گفت؛ که در بخش مدیریت آب های سطحی نیز اقدامات عملی صورت گرفته و در شماری از ولسوالی های کابل، چاه های جذبی برای تغذیه آب های زیرزمینی حفر و ساخته شده است تا آب باران بهتر به سفره های زیرزمینی نفوذ کند و از کاهش بیشتر منابع آب جلوگیری شود.
شهر کابل در سال های اخیر با بحران کم آبی روبهرو شده است. کاهش سطح آب های زیرزمینی، رشد سریع جمعیت، کاهش بارندگی و مدیریت نادرست منابع آب، دسترسی بسیاری از شهروندان به آب آشامیدنی را با مشکل مواجه کرده است.
در نتیجه، بسیاری از خانواده ها برای تأمین آب مورد نیاز خود ناچار به خرید آب از تانکرها یا استفاده از منابع جایگزین شده اند.
با وجود ظرفیت های عظیم آبی در افغانستان، مدیریت علمی منابع آب، ساخت بندها و شبکههای آبیاری، تولید برق آبی و استفاده پایدار از آب های سطحی و زیرزمینی، از مهم ترین اولویت های توسعه کشور به شمار می رود و میتواند آیندهای روشن تر و اقتصادی نیرومندتر برای افغانستان رقم بزند.
پایان
