تأثیر تغییرات اقلیمی بر زنان و نقش آنان در حفاظت از محیط زیست
صبیحه عظیمی- تغییرات اقلیمی در سال های اخیر به یکی از جدی ترین چالش های افغانستان مبدل شده است. افزایش خشکسالی ها، کمبود آب، سیلاب های ناگهانی، تخریب جنگلات و کاهش حاصلات زراعتی، زندگی میلیون ها شهروند را تحت تأثیر قرار داده است. در این میان، زنان به ویژه در مناطق روستایی، از آسیب پذیرترین اقشار جامعه در برابر این پدیده به شمار می روند.
محب الله بهار، سخنگوی اداره ملی حفاظت از محیط زیست، اظهار داشت که تغییرات اقلیمی دیگر یک تهدید مربوط به آینده نیست، بلکه یک واقعیت تلخ و ملموس برای مردم افغانستان است.
به گفته وی، خشکسالی های پی هم، کاهش منابع آبی و افزایش رویدادهای طبیعی، معیشت هزاران خانواده را با چالش روبه رو کرده است.
وی افزود که در مناطق روستایی، زنان مسئول تهیه آب، مراقبت از مواشی و تأمین مواد غذایی خانواده هستند.
با کاهش منابع آب و از دست رفتن حاصل خیزی زمین های زراعتی، زنان مجبور به صرف ساعات بیشتری برای تأمین نیازهای اولیه خانواده میشوند که این وضعیت، فقر و ناامنی غذایی را افزایش داده و فشارهای اجتماعی و روانی بیشتری بر زنان تحمیل می کند.
به گفته سخنگوی این اداره، زنان به دلیل دسترسی محدود به منابع اقتصادی، آموزش، مالکیت زمین و امکانات حمایتی، در برابر تغییرات اقلیمی آسیب پذیرتر هستند.
وی تأکید کرد که برای مقابله با این بحران، باید نقش زنان در برنامه های محیط زیستی و مدیریت منابع طبیعی تقویت شود.
سید شاه گهرپور، استاد دانشگاه و آگاه محیط زیست، بیان داشت که تغییرات اقلیمی تنها یک مسئله محیط زیستی نیست، بلکه یک چالش اجتماعی، اقتصادی و انسانی نیز محسوب میشود.
با توجه به وابستگی اقتصاد افغانستان به بخش زراعت، هرگونه تغییر در وضعیت اقلیمی به صورت مستقیم بر زندگی مردم تأثیر می گذارد.
وی تصریح کرد که زنان روستایی در تولید محصولات زراعتی، نگهداری از مواشی و مدیریت امور خانواده نقش اساسی دارند و در زمان بروز خشکسالی، کمبود آب یا سیلاب ها، نخستین پیامدها متوجه زنان و کودکان میشود.
کاهش منابع طبیعی می تواند زمینه ساز افزایش فقر، گسترش ناامنی غذایی، ترک آموزش و مهاجرت های اجباری گردد.
به باور این استاد دانشگاه، توانمندسازی زنان یکی از مؤثرترین راهکارها برای مقابله با تغییرات اقلیمی است.
هرقدر زنان از آموزش و فرصت های اقتصادی بیشتری برخوردار باشند، توانایی آنان برای سازگاری با تغییرات اقلیمی و مدیریت بحران های محیط زیستی افزایش می یابد.
حضور زنان در روند تصمیم گیری ها می تواند به مدیریت بهتر منابع طبیعی و ایجاد جوامع مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی کمک کند.
زیور ایوبی، کارشناس و فعال محیط زیست، اظهار داشت که محیط زیست سالم، اساس زندگی سالم است و زنان می توانند نقش تعیین کنندهای در حفاظت از آن داشته باشند.
زنان نخستین کسانی هستند که پیامدهای کمبود آب، تخریب جنگلات و آلودگی محیط زیست را در زندگی روزمره خود احساس می کنند.
وی افزود که زنان در صورت برخورداری از آموزش و امکانات لازم، می توانند در حوزه های زیر نقش مؤثری ایفا کنند:
· مدیریت درست منابع آب
· استفاده از روش های پایدار زراعتی
· صرفه جویی در مصرف انرژی
· کاشت نهال
· ترویج فرهنگ حفاظت از طبیعت
· آموزش فرزندان و اعضای خانواده در زمینه حفاظت از محیط زیست
این فعال محیط زیست تأکید کرد که مشارکت زنان در برنامه های محیط زیستی باید افزایش یافته و زمینه حضور آنان در پروژه های مربوط به تغییرات اقلیمی فراهم شود؛ زیرا زنان نه تنها قربانیان این بحران، بلکه بخشی از راه حل آن هستند.
مروه ضیا، باشنده کابل، بیان داشت که در سال های اخیر تغییرات آب وهوا و کمبود آب، زندگی مردم را دشوار ساخته است.
وی بر نقش زنان در آگاهی دهی به خانواده ها و تشویق مردم به صرفه جویی در مصرف آب تأکید کرد.
رفرشته حقپرست، باشنده هرات، گفت که تغییرات اقلیمی بر وضعیت اقتصادی خانواده ها تأثیر منفی گذاشته و زنان روستایی بیش از همه از این وضعیت آسیب میبینند.
وی خواستار ایجاد برنامه های آموزشی و حمایتی برای زنان شد.
فخریه محبی، باشنده ولایت مزار، اظهار داشت که حفاظت از محیط زیست تنها مسئولیت دولت نیست، بلکه مسئولیت همه شهروندان است.
به باور وی، مشارکت بیشتر زنان در برنامه های محیط زیستی و تصمیم گیری ها میتواند در کاهش اثرات تغییرات اقلیمی و ساختن آیندهای بهتر برای نسل های بعدی نقش مؤثری ایفا کند.
کارشناسان معتقدند که تغییرات اقلیمی یکی از بزرگ ترین چالش های عصر حاضر است و مقابله با آن نیازمند همکاری دولت، نهادهای مسئول و شهروندان، به ویژه زنان، می باشد.
توانمندسازی زنان و افزایش مشارکت آنان در برنامه های محیط زیستی، می تواند نقش مهمی در حفاظت از منابع طبیعی و کاهش اثرات تغییرات اقلیمی در افغانستان داشته باشد.
توصیه های کلیدی
۱. تقویت نقش زنان در برنامه های محیط زیستی و مدیریت منابع طبیعی
۲. افزایش دسترسی زنان به آموزش و فرصت های اقتصادی
۳. ایجاد برنامه های آموزشی و حمایتی برای زنان در مناطق روستایی
۴. فراهم سازی زمینه حضور زنان در پروژه های مربوط به تغییرات اقلیمی
۵. ترویج فرهنگ حفاظت از محیط زیست در خانواده ها توسط زنان
۶. مشارکت زنان در فرآیند تصمیم گیری های محیط زیستی
پایان
