حمله هوایی پاکستان به مرکز درمانی در کابل؛ واکنش ها و ابعاد حقوقی و بینالمللی
شازیه کلانتر زاده / عضو گروه تحلیل رویدادهای بینالمللی- در شامگاه روز ۱۶ مارچ، رژیم نظامی پاکستان با انجام یک حمله هوایی، یک مرکز درمانی بزرگ را در شهر کابل هدف قرار داد. این حمله که به طور مشخص یک بیمارستان ترک اعتیاد را نشانه گرفته بود، منجر به کشته و زخمی شدن صدها تن از غیرنظامیان بی دفاع گردید. این رویداد در حالی رخ داده است که قوانین بینالمللی بشردوستانه هرگونه حمله به مراکز درمانی و غیرنظامیان را به شدت منع کرده و آن را مصداق جنایت جنگی میدانند.
بر اساس اطلاعات تأییدشده توسط منابع محلی و نهادهای بینالمللی، در حوالی ساعت ۲۱:۰۰ شب به وقت گرنویچ (۱۶ مارچ)، جنگنده های نظامی پاکستان منطقهای در شهر کابل را بمباران کردند. هدف این حمله، شفاخانه ی تداوی معتادان “امید” بوده است.
در نتیجه این حمله: دست کم ۴۰۰ نفر از شهروندان غیرنظامی جان باختند.
بیش از ۲۵۰ نفر دیگر زخمی شده اند که حال برخی از آنان وخیم گزارش شده است.
۱. اسدالله ندیم (آگاه نظامی): در واکنش به این رویداد تأکید کرد که هیچ توجیه نظامی یا امنیتی برای حمله به یک مرکز درمانی وجود ندارد.
وی با اشاره به ابعاد حقوقی این حادثه گفت: «حمله به بیمارستان ترک اعتیاد از سوی پاکستان قابل توجیه نبوده و یک فاجعه انسانی است.
پاکستان با این اقدام، خود را در جایگاه یک کشور متجاوز و مجرم قرار داده است و این پرونده باید به محاکم بینالمللی کشانده شود.
برای تحقق این امر، مستندسازی دقیق صحنه جرم ضروری است. دولت افغانستان باید به ژورنالیست های تحقیقی و نهادهای حقوقی مستقل اجازه دهد تا با دسترسی کامل به محل حادثه، واقعیت را آشکار کرده و برای ثبت در تاریخ و مراجع قضایی بینالمللی آماده کنند.»
مطیع الله آرین پور (آگاه روابط بینالملل) با اشاره به سابقه مناسبات دو کشور، پیامدهای این حمله را تشریح کرد: «روابط کابل و اسلام آباد از دیرباز فراز و نشیب های زیادی داشته و هرگز در وضعیت ایدهآلی قرار نداشته است.
در این درگیریها، این مردم عادی هستند که هزینه آن را می پردازند.
این حملات تأثیر مخربی بر افکار عمومی و اعتماد میان دو ملت دارد.»
وی راهکار سیاسی این بحران را چنین برشمرد: «در شرایط کنونی، افغانستان باید از کشورهای اسلامی به ویژه سازمان همکاری اسلامی (OIC) بخواهد که وارد عمل شوند و با میانجیگری، پاکستان را از تکرار چنین حملاتی بازدارند.
پاکستان باید درک کند که هدف قرار دادن تأسیسات غیرنظامی نه تنها غیراسلامی است، بلکه یک اقدام ضدبشری محسوب می شود و باعث محکومیت جهانی این کشور خواهد شد.»
نجیب الرحمن شمال (آگاه روابط بینالملل) با نگاهی ژئوپلیتیکی به تحلیل انگیزه های پاکستان پرداخت: «این حملات نشان می دهد که پاکستان به دنبال برهم زدن ثبات در افغانستان است و تمایلی برای بازگشت به میز مذاکره ندارد.
تشدید تنش ها می تواند مناسبات دو کشور را به نقطه بی بازگشتی برساند و تأثیرات منفی شدیدی بر روند صلح و ثبات در سطح منطقه بر جای بگذارد.»
وی در بخش دیگری از سخنان خود بر مسئولیت دولت افغانستان تأکید کرد: «مسئولیت اصلی بر عهده امارت اسلامی است که این تجاوز مستقیم را به صورت حرفهای مستندسازی کند.
سپس باید پرونده این جنایت را به مجامع بینالمللی، به ویژه سازمان ملل که در افغانستان نمایندگی دارد، ارجاع دهد و خواستار اعمال فشار بر پاکستان شود تا از قتل عام مردم بی گناه جلوگیری به عمل آید.»
هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) با صدور بیانیهای ضمن تأیید وقوع حمله هوایی در کابل، نسبت به تلفات سنگین غیرنظامیان ابراز تأسف عمیق کرد.
در بیانیه این نهاد آمده است: «بر اساس اطلاعات تأییدشده، حوالی ساعت ۹:۰۰ شب روز ۱۶ مارچ، حمله هوایی توسط نیروهای نظامی پاکستان، شفاخانه تداوی معتادان “امید” را در شهر کابل هدف قرار داد.
در پی این رویداد، ده ها فرد ملکی جان باخته و زخمی شده اند. ما خواستار رعایت کامل قوانین بشردوستانه بینالمللی و محافظت از غیرنظامیان در تمامی شرایط هستیم.»
حمله هوایی پاکستان به مرکز درمانی در کابل فراتر از یک تنش مرزی، یک بحران انسانی و حقوقی بزرگ است.
اجماع نظر کارشناسان روابط بینالملل بر چند محور اساسی استوار است:
1. حمله به بیمارستان مصداق بارز جنایت جنگی بوده و قابل پیگرد در دیوان بینالمللی کیفری (ICC) است.
2. این اقدام نه تنها با موازین اسلامی (حفظ حریم جان و مال غیرنظامیان) در تضاد است، بلکه مغایر با تمامی اصول بشردوستانه می باشد.
3. مستندسازی دقیق و فوری توسط دولت افغانستان و نهادهای مستقل، اولین و مهمترین گام برای طرح شکایت در مجامع بینالمللی و تحت فشار قرار دادن پاکستان است.
جامعه بینالملل به ویژه سازمان ملل و سازمان همکاری اسلامی باید ضمن محکومیت این اقدام، مانع از تکرار چنین فجایعی در منطقه شوند.
پایان
