پول های فرسوده، چالشی پنهان در داد و ستدهای روزمره و راهکارهای بیرون رفت
صدف سنگری- فرسودگی اسکناس های افغانی به عنوان نماد هویت ملی، نه تنها به اقتصاد کشور آسیب می زند، بلکه چالش های عملی در مبادلات روزمره برای شهروندان ایجاد کرده است.
فرزانه، یکی از بانوان ساکن کابل، از تجربه مستقیم خود میگوید: «در بازار با پول های فرسوده به ویژه اسکناس های ۱۰، ۲۰، ۵۰ و ۱۰۰ افغانی زیاد روبرو می شوم.
وقتی اعتراض می کنم، میگویند “پیسه بازار همی است”. بسیاری از فروشندگان حتی این پول ها را نمی پذیرند و این برای مردم مشکل ساز شده است.»
او تأکید میکند که این موضوع ضربهای به اقتصاد کشور وارد میکند و نیازمند رسیدگی فوری است.
میترا وفا، استاد دانشگاه در کابل، نیز اشاره میکند:
«پول های فرسوده در معاملات روزمره اختلال ایجاد میکنند، تا حدی که برخی فروشندگان به ویژه از زنان، آنها را قبول نمی کنند.»
رزاق، یک راننده تاکسی در کابل، با تأیید گستردگی این مشکل میگوید: «اقتصاد مردم ضعیف است و مجبوریم از همان پول های فرسوده استفاده کنیم.
مردم باید در نگهداری پول دقت کنند و دولت نیز باید آگاهی های لازم را ارائه دهد.»
محمد آصف ستانکزی، کارشناس امور اقتصادی، با اشاره به برنامه های بانک مرکزی برای معرفی پول الکترونیکی و دستگاه های ATM میگوید: «هدف، کاهش دست به دست شدن اسکناس و حفظ هویت ملی پول افغانی است. دو نکته کلیدی در این زمینه، توجه دولت و آگاهی بخشی به مردم است.»
حسیب الله نوری، سخنگوی د افغانستان بانک، در گفتوگو با ویژه روز اعلام کرد: «بانک مرکزی به طور مداوم اسکناس های فرسوده را جمع آوری و با اسکناس های جدید جایگزین میکند. این اقدام اعتماد مردم به پول ملی را افزایش داده و به سلامت نظام مالی کمک میکند.»
وی افزود: «از مردم می خواهیم اسکناس های فرسوده خود را به بانک های تجاری تحویل دهند و اسکناس نو دریافت کنند.
همچنین، در راستای کاهش استفاده از پول نقد، بانک در حال گسترش بانکداری الکترونیکی، پول دیجیتال و کارت های بانکی است تا معاملات با سرعت و سهولت بیشتر و با حفظ کیفیت فیزیکی اسکناس انجام شود.»
با توجه به ابعاد این چالش، راهکارهای زیر میتواند به بهبود وضعیت کمک کند:
۱. جمع آوری منظم اسکناس های فرسوده: بانک مرکزی باید دوره های جمع آوری و جایگزینی اسکناس های کهنه را تسریع و تسهیل کند.
۲. آگاهی بخشی عمومی: استفاده از رسانه ها، شبکه های اجتماعی و نهادهای عمومی برای آموزش روش های نگهداری صحیح پول.
۳. توسعه زیرساخت های دیجیتال: گسترش دسترسی به دستگاه های ATM، خدمات بانکداری الکترونیکی و پول دیجیتال برای کاهش نیاز به پول نقد.
۴. همکاری مردمی: تشویق شهروندان به تحویل پول های فرسوده به بانک ها و استفاده از اسکناس های نو.
۵. نظارت بر بازار: جلوگیری از انتشار عمدی پول های فرسوده توسط برخی فعالان بازار.
حفظ ارزش و اعتبار پول ملی وظیفهای همگانی است که نیازمند همکاری بین دولت، بانک مرکزی، بخش خصوصی و شهروندان دارد.
با اجرای راهکارهای مذکور، می توان از آسیب های اقتصادی ناشی از فرسودگی اسکناس ها کاست و به تحکیم اعتماد عمومی به پول افغانی کمک کرد.
پایان
