فقر و چالش های اقتصادی؛ تهدیدی برای فرهنگ هم دلی در جامعه
فاطمه امیری- در شرایطی که فشارهای اقتصادی روزافزون زندگی را بر مردم تنگ کردهاست، به نظر می رسد فرهنگ هم دلی و کمک به همنوع در جامعه کمرنگ شده است. گزارش های میدانی و اظهارات شهروندان حاکی از آن است که بسیاری از افراد، به دلیل مشغولیت در تأمین نیازهای اولیه زندگی، فرصت و توان کمتری برای توجه به دیگران دارند.
محمد اسحاق وکیلی، کارشناس اجتماعی، در گفت وگو با روزنامه «ويژه روز» میگوید: «مشکلات اقتصادی و فشارهای زندگی باعث شده مردم بیشتر درگیر تأمین نیازهای خود باشند و انرژی و فرصت کمی برای کمک به دیگران داشته باشند.
اعتماد اجتماعی کاهش یافته و افراد بیشتر نگران حفظ خود و خانواده هستند تا دیگران.
فقر و کمبود منابع باعث شده ترس جای هم دلی را بگیرد؛ وقتی هر خانواده نگران تأمین نیازهای خود است، به سختی می تواند به دیگران فکر کند و روحیه رقابت بر کمک و هم دلی غالب می شود.»
وی تأکید کرد: «در این شرایط، نقش فرهنگ هم دلی در خانواده ها، همسایگان و سازمان های مدنی پررنگتر میشود.
هر فرد میتواند با اقدامات کوچک مانند کمک به همسایه یا پشتیبانی روحی، این فرهنگ را زنده نگه دارد.»
نرگس، یکی از ساکنان کابل، از تجربه شخصی خود میگوید:
«آخرین باری که به یک فرد کم توان کمک کردم، مدت ها پیش بود.
کمک و همکاری نسبت به سال های قبل کمرنگ شده، چون مردم در فکر زندگی خود هستند.
اگر امروز نان برای خوردن نداشته باشم، هیچ کس به من کمک نمی کند جز خدا، وقتی در جاده ها با افراد نیازمند روبرو می شوم، گریه ام میگیرد چون توان کمک مالی ندارم و فقط میتوانم برایشان دعا کنم.»
علی زاده، یکی دیگر از شهروندان کابل، نیز به ویژه روز گفت:
«در گذشته، اگر کسی در کوچه یا سرک زمین می خورد، اطرافیان به کمکش می آمدند.
اما امروز مردم با بیتفاوتی از کنار کودکانی که از سرما می لرزند عبور می کنند.
اخیراً در سفری به ولایات دیدم که خانواده ها در برابر رنج یکدیگر بی تفاوت هستند، دیگر درد حس نمی شود، بلکه تبدیل به یک عادت تلخ شده است.»
بر اساس تعاریف اجتماعی، فقر تنها محرومیت از نیازهای اساسی مانند غذا، سرپناه، بهداشت و آموزش نیست، بلکه می تواند پیامدهای فرهنگی و اخلاقی نیز داشته باشد.
کاهش هم دلی و فاصله گرفتن افراد از یکدیگر، از جمله تأثیرات فقر اقتصادی بر روابط اجتماعی است.
کارشناسان هشدار میدهند که تداوم این روند میتوانند انسجام اجتماعی را تضعیف کرده و بر تاب آوری جامعه در برابر چالش ها اثر منفی بگذارد.
آنان بر لزوم توجه نهادهای مدنی و برنامه ریزی های حمایتی برای تقویت فرهنگ هم دلی در کنار اقدامات معیشتی تأکید دارند.
پایان
