شدت گرفتن تنش های میان ایران و آمریکا و نقش کشورهای میانجی
شازیه کلانترزاده- پس از تشدید تنش ها میان ایران و ایالات متحدهٔ آمریکا، کشورهای میانجی وارد عمل شده و تلاش هایی را برای آرام سازی اوضاع به انجام رساندند. کشورهای میانجی گر که شامل قطر، پاکستان، ترکیه، مصر و عربستان سعودی می شوند، روز چهارشنبه و در پی افزایش تنش میان دو کشور، تماس های تلفنی متعددی با مقامات ایران و آمریکا برقرار کردند تا زمینه های کاهش تنش را فراهم آورند.
در همین حال، محمد صادق شینواری، آگاه نظامی، در گفتوگو با ویژه روز اظهار داشت: «تلاش کشورهای میانجی می تواند تا حدی در کاهش تنش میان ایران و آمریکا مؤثر باشد؛ زیرا گفت وگو، انتقال پیام ها و ایجاد اعتماد، می تواند از گسترش بحران جلوگیری کند.
با این حال، موفقیت این تلاش ها به ارادهٔ واقعی دو طرف برای حل اختلافات بستگی دارد.»
وی در مورد علل ناکامی تلاش های میانجی گری نیز چنین توضیح داد: «ناکامی بیشتر به دلیل اختلافات عمیق سیاسی، بی اعتمادی متقابل، منافع متفاوت دو کشور و فشارهای داخلی و منطقهای است.
تا زمانی که ایران و آمریکا حاضر به سازش و گفتوگوی مستقیم نباشند، تلاش میانجی ها معمولاً نتیجهای محدود و کوتاه مدت خواهد داشت.»
از سوی دیگر، مطیع آرین پور، آگاه روابط بینالملل، به ویژه روز گفت: «تلاش کشورهای میانجی نظیر قطر، پاکستان و ترکیه تأثیر چندانی بر هیچ یک از دو کشور نداشته است، زیرا این کشورها از نظر قدرت منطقهای و بینالمللی در جایگاهی نیستند که بتوانند بر تصمیم گیری های ایران یا آمریکا فشار آورند و تأثیرشان در کاهش تنش ها چندان محسوس نیست.»
آرین پور در ادامه افزود: «اساسی ترین مانع در مسیر ناکامی تلاش های میانجی گری، عدم توانایی این کشورها در اجرای توافقات بر روی هر دو طرف است.
این کشورهای میانجی خود آسیب پذیرند، در قضایای منطقه دخیل هستند و در منظومهٔ خاصی قرار دارند که بیشتر به سمت آمریکا متمایل است.»
گفتنی است که کشورهای میانجی در مناقشهٔ ایران و آمریکا، تلاش ها برای بازگرداندن دو طرف به مسیر دیپلماسی را افزایش داده اند.
این تلاش ها پس از آن شدت گرفت که ازسرگیری درگیری های نظامی و تبادل تهدیدات، روند کاهش تنشها را با مانع روبه رو کرد.
این تحولات در حالی رخ می دهد که جمهوری اسلامی ایران، در تلافی حملات بامداد یکشنبهٔ فرماندهی نظامی مرکزی آمریکا، حدود ۱۴۰ هدف نظامی ایران، امارات، قطر، بحرین، کویت، اردن و عمان را مورد حملات موشکی و پهپادی قرار داد.
پایان
