رویکرد جدید روسیه نسبت به افغانستان و پیامدهای منطقه ای
شازیه کلانترزاده- ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، در مراسم دریافت اعتبارنامه سفیر افغانستان، موضع جدید و عملگرایانه مسکو را نسبت به کابل اعلام کرد. وی با اشاره به عضویت ناظر افغانستان در سازمان همکاری شانگهای، بر عزم روسیه برای گسترش همکاری ها و حمایت از افغانستانی "مستقل، صلح آمیز و عاری از تروریسم" تأکید نمود.
این اظهارات، نشان دهنده تحولی محتاطانه اما قابل توجه در روابط دوجانبه و تلاش روسیه برای پر کردن خلأ قدرت ناشی از خروج غرب است.
تأکید بر عضویت ناظر افغانستان در سازمان همکاری شانگهای و شتاب گرفتن همکاری های دوجانبه.
اذعان به اینکه این روند با “به رسمیت شناختن حکومت جدید افغانستان از سوی روسیه تسهیل شده است” (با توجه به اینکه روسیه تاکنون امارت اسلامی را به صورت رسمی به عنوان دولت قانونی به رسمیت نشناخته، این عبارت نیازمند تفسیر دقیق حقوقی است).
بیان آرزوی روسیه برای دیدن افغانستانی “متحد، مستقل، عاری از جنگ، صلح آمیز، عاری از تروریسم و قاچاق مواد مخدر”.
متین ناصری آگاه روابط بین الملل به ویژه روز: روابط را در مرحلهای “محتاطانه اما روبه گسترش” ارزیابی می کند.
رویکرد روسیه “عمل گرایانه” و متمرکز بر “ثبات منطقه، منافع امنیتی و تعاملات سیاسی و اقتصادی” است.
وی تأکید میکند که این رابطه هنوز به سطح “استراتژیک” نرسیده اما نسبت به گذشته فعال تر شده است.
مطیع الله آرین پور: اظهارات پوتین را نشان دهنده “تمایل روسیه برای تقویت روابط با کابل” می داند.
او خاطرنشان می سازد که مسکو نگران “بی ثباتی سیاسی و خلأ امنیتی” در افغانستان است و در تلاش است “جایگزینی برای غرب” در این کشور باشد.
نیازهای روسیه:
· جلوگیری از سرریز ناامنی، تروریسم و قاچاق مواد مخدر به قلمرو خود و متحدانش.
· تثبیت ژئوپلیتیک آسیای مرکزی تحت نفوذ خود.
· مقابله با نفوذ غرب و پر کردن خلأ قدرت.
· گسترش حوزه نفوذ اقتصادی و امنیتی.
نیازهای افغانستان:
· کسب “به رسمیت شناسی بینالمللی” از طریق یک قدرت جهانی مانند روسیه.
· جذب حمایت سیاسی برای “عضویت در سازمان های منطقهای و جهانی” (مانند سازمان همکاری شانگهای به صورت کامل).
· جلب “سرمایه گذاری و کمک در بازسازی” بخش های انرژی و زیربنایی.
· کسب مشروعیت داخلی از طریق برقراری روابط خارجی.
گفت وگوهای منظم سیاسی، همکاری در مبارزه با تروریسم و قاچاق مواد مخدر.
گسترش همکاری های تجاری، سرمایه گذاری در بخش های انرژی و زیرساخت، همکاری های ترانزیتی و ایجاد کریدورهای اقتصادی منطقهای و فرامنطقهای.
حمایت دیپلماتیک روسیه از مواضع افغانستان در نهادهای بینالمللی و سازمان های منطقهای.
اظهارات پوتین و تحلیل های کارشناسان، حاکی از یک “چرخش عمل گرایانه” در سیاست روسیه نسبت به افغانستان است.
مسکو، با وجود نگرانی های امنیتی، در حال بسترسازی برای تعاملی ساختاریافته با امارت اسلامی است تا هم منافع امنیتی خود را تأمین کند و هم نقش یک “بازیگر تأثیرگذار اصلی” را در سرنوشت افغانستان و معادلات منطقهای بازی کند.
روابط در کوتاه مدت بر حوزه های امنیتی و اقتصادی متمرکز خواهد بود.
تبدیل این رابطه به یک “شراکت استراتژیک” منوط به ثبات داخلی افغانستان، پاسخگویی حکومت به نگرانی های بینالمللی (به ویژه در مورد حقوق بشر و حکومتداری فراگیر)، و همچنین تحول در روالات قدرت های بزرگ با امارت اسلامی است.
نقش روسیه به عنوان “حامی بالقوه” برای عضویت افغانستان در نهادهای منطقهای، می تواند یکی از آزمون های عملی این رابطه نوپا باشد.
پایان
