درس خواندن برای نمره و درجه، یا برای یادگیری و آیندهای روشن؟
ستاره لنگری- رقابت برای گرفتن نمره های بالا و قرار گرفتن در صدر صنف، بسیاری از دانش آموزان را به سمت حفظ کردن طوطی وار درسها سوق داده است. این روش شاید در کوتاه مدت به موفقیت در امتحان منجر شود، اما این پرسش را مطرح می کند که آیا چنین رویکردی در آینده، توانایی تفکر، خلاقیت و حل مسئله را از آنان نخواهد گرفت؟
بانو شریفه، یکی از استادان شهر کابل، در مصاحبه با «ویژه روز» گفت: «تعداد زیادی از دانش آموزان همواره تلاش و زحمت می کشند، با آمادگی کامل در امتحانات شرکت می کنند و در پایان، نتیجهٔ زحمات خود را می بینند.
در مقابل، تعداد محدودی از دانش آموزان فقط به فکر گرفتن نمرات بالا هستند و تنها برای امتحان درس می خوانند.
هدف اصلی آنان یادگیری نیست، بلکه کسب نمره است. به نظر من، چنین دانش آموزانی موفقیت واقعی به دست نمی آورند و آیندهٔ درخشانی نیز نخواهند داشت.»
وی افزود: «استادان معمولاً این گونه دانش آموزان را به خوبی می شناسند؛ زیرا عملکرد روزمره، حضور فعال در صنف و میزان تلاش آنان نشان می دهد که تا چه اندازه در یادگیری جدی هستند.
به همین دلیل، صرفاً گرفتن نمره در امتحان نمی تواند معیار واقعی موفقیت یک دانش آموز باشد.»
انیسه، یکی دیگر از استادان شهر کابل، در مصاحبه با «ویژه روز» گفت: «درس خواندن مکانیکی ضرر بسیار زیادی دارد و می توان آن را به نامهای تشبیه کرد که پس از مدتی باز می شود، اما آب روی آن ریخته و کاملاً غیرقابل فهم و خواندن شده است.
استادان باید تلاش کنند که در روزهای عادی تحصیل، همهٔ دانش آموزان را به درس خواندن تشویق کنند.
اگر دانش آموزان در صنف فعال باشند و در همهٔ درس ها مشارکت کنند، دیگر مجبور نمی شوند در شب های امتحان، درس ها را به صورت مکانیکی حفظ کنند.»
در همین حال، مصور، دانش آموز صنف هشتم، در مصاحبه با «ویژه روز» گفت: «دانش آموزان باید تلاش کنند به خاطر یاد گرفتن و کسب علم درس بخوانند، نه به خاطر گرفتن نمره یا کسب درجه در صنف.
اگر ما درس ها را به صورت مکانیکی حفظ کنیم، باعث میشود که در آینده با مشکلات جدی روبرو شویم.»
یلدا، دانش آموز صنف ششم، در مصاحبه با ما گفت:
«من همیشه روزانه در صنف درس می خوانم و به طور منظم درس هایم را در خانه مرور می کنم.
درس خواندن روزانه باعث میشود که همهٔ درس ها را به خوبی یاد بگیرم.
در شب های امتحان فقط یک مرور مختصر انجام میدهم. از صنف اول تا حالا شاگرد اول نمره بودهام.
هیچ وقت درس را به خاطر نمره یا درجه نمی خوانم، بلکه به خاطر یاد گرفتن علم و آیندهای روشن درس می خوانم.»
الیاس، دانش آموز صنف هفتم، در مصاحبه با «ویژه روز» گفت:
«در صنف اول تا سوم، همهٔ درس ها را حفظ می کردم.
درست خط خواندن را یاد نداشتم و این باعث شده بود که فقط تعریف هایی را که استاد می گفت در امتحان می آید، حفظ کنم و همیشه نمرهٔ خوبی نمی گرفتم.
اما حالا که به صنف هفتم رسیدهام، علاقهٔ زیادی به درس خواندن پیدا کردهام و همهٔ درس هایم را مرور میکنم و هیچ درسی را به صورت مکانیکی حفظ نمی کنم.»
عمر مختار نیکزاد، آگاه آموزشی، در مصاحبه با «ویژه روز» گفت: «بدون شک، حفظ کردن و یادگیری مکانیکی صرفاً به خاطر امتحان، آسیب های خود را دارد.
ممکن است در کوتاه مدت باعث گرفتن نمرهٔ خوب یا کسب درجه در صنف شود، اما در بلندمدت آسیب های بسیار جدی به آیندهٔ تحصیلی و شغلی دانش آموز وارد میکند.
روش حفظ کردن یا یادگیری مکانیکی، تنها در حافظهٔ کوتاه مدت می ماند و فرصت درک عمیق، توانایی پژوهش و تفکر را از دانش آموزان می گیرد.»
او افزود: «این امر باعث می شود که خلاقیت از دانش آموزان گرفته شود.
دانش آموز نباید به خاطر کسب نمره درس بخواند، بلکه باید برای آموزش و فراگیری علم تلاش کند تا بتواند آیندهٔ خود را روشن سازد.»
این در حالی است که نظام آموزشی در بسیاری از موارد، موفقیت دانش آموزان را با نمره و رتبه می سنجد. همین موضوع باعث شده است که شماری از دانش آموزان، به جای درک و تحلیل مفاهیم، درس ها را تنها برای امتحان به صورت مکانیکی حفظ کنند.
پایان
