خبرنگاران افغانستان با چالشهای شدید اقتصادی، بی کاری و فقدان حمایت مواجه اند
شازیه کلانترزاده- شمار قابل توجهی از خبرنگاران در افغانستان، چه آنانی که هنوز در رسانه ها فعالیت دارند و چه آنانی که به دلیل مشکلات اقتصادی و کاهش بودجه رسانه ها اخراج شده اند، از وضعیت دشوار معیشتی، بی کاری و فقدان حمایت های موثر از سوی نهادهای حامی رسانه گلایه دارند.
این در حالی است که نهادهای مسئول، اقدامات خود در زمینه حمایت را تشریح میکنند، اما بسیاری از خبرنگاران میگویند این کمک ها به آنان نمی رسد.
هیله مهمند، خبرنگار سابق یک رسانه تصویری، مشکل اصلی را وضعیت اقتصادی رسانه ها عنوان کرد و گفت: «به دلیل محدودیت ها و مشکل اقتصادی، رسانهای که در آن کار میکردم نمی توانست معاش پرداخت کند.»
وی از عدم دریافت هرگونه حمایت مالی و لزوم توجه دولت برای ایجاد اشتغال خبرنگاران بیکار سخن گفت.
ساره (مستعار)، یکی دیگر از خبرنگاران بیکار، به قراردادهای موقت و پروژهای در رسانه ها اشاره کرد که پس از پایان، خبرنگار را بار دیگر بی کار رها می کند.
فاطمه (مستعار)، گزارشگر یک رسانه صوتی در کابل، «عدم دسترسی به اطلاعات» را عمده ترین چالش خبرنگاران زن دانست و افزود: «برنامه های خاصی برای خبرنگاران برگزار نمی شود یا اگر شده، بیشتر مختص مردان بوده و حمایت مالی یا برنامه های ظرفیت سازی در کار نبوده است.»
نسیم (مستعار) نیز بر ضعف شدید دسترسی به اطلاعات تاکید کرد و گفت کمک های نهادهای خارجی به خبرنگاران مستحق نمی رسد و بازار کار روزبه روز محدودتر میشود.
حجتالله (مستعار) با انتقاد از انحصار فرصتها در دست عدهای خاص، اظهار داشت برخی نهادها از رفاقت و خویشاوندی برای جذب خبرنگار استفاده می کنند تا امتیازات خارجی را به جیب بزنند.
فرزانه مدد، خبرنگار یک رسانه تصویری، هشدار داد که نبود اقتصاد پایدار و معاش منظم، خبرنگاران را وادار به ترک وطن یا روی آوردن به کارهای شاقه کرده است.
موضع نهادهای رسمی: تایید یک اتحادیه و تاکید بر حمایت
در مقابل، نهادهای حکومتی وجود نهادهای حامی رسمی را تایید می کنند.
حافظ برکتالله رسولی، سخنگوی وزارت عدلیه، به ویژه روز گفت؛ تنها اتحادیه دارای جواز رسمی از این وزارت، «اتحادیه ژورنالیستان آزاد افغانستان» به ریاست حجت الله مجددی است.
خبیب غفران، سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ، این وزارت را یگانه بخش حمایتی رسانه ها دانست و اعلام کرد که ۱۸۰ نهاد حامی رسانهای از این وزارت جواز گرفته اند که وظیفه آنان حمایت از رسانه ها و ارتقای ظرفیت خبرنگاران است.
برنامه ها در برابر عدم شفافیت آمار سه نهاد اصلی مورد خطاب خبرنگاران، یعنی (اتحادیه ژورنالیستان آزاد، خانه ملی خبرنگاران و کمیته مصونیت خبرنگاران)، در گفتوگو با «ویژه روز» برنامه های خود را برشمردند، اما از ارائه آمار دقیق خبرنگاران بیکار خودداری کردند.
حجتالله مجددی، رئیس اتحادیه ژورنالیستان آزاد، به برگزاری کنفرانس های ملی و بینالمللی، اعطای جوایز رسانهای، آموزش ۶۰۰ خبرنگار و پیگیری قضایی موارد آنان اشاره کرد.
این اتحادیه به دلیل «نداشتن دلچسپی» به خبرنگاران مهاجر، آمار دقیقی از آنان ندارد.
جمیل وقار، رئیس کمیته مصونیت خبرنگاران، از برگزاری دوره های آموزشی متنوع و ارائه کمک های مالی به ۵۶۳ خبرنگار، کمک های درمانی، روانی و حمایت از خانواده خبرنگاران زندانی یا فوت شده خبر داد.
با این حال، این کمیته نیز از ارائه آمار خبرنگاران بیکار امتناع کرد.
سید یاسین متین، رئیس خانه ملی خبرنگاران افغانستان، کمرنگ شدن فعالیت زنان در رسانه ها به دلیل اخراج های ناشی از مشکلات اقتصادی را تایید و بر برنامه های حمایتی و آموزشی این نهاد تاکید کرد. این نهاد نیز مدعی شد آمار خبرنگاران بیکار را در اختیار ندارد.
با وجود تشریح برنامه های حمایتی توسط نهادهای مسئول، شکایت گسترده خبرنگاران از نرسیدن کمک ها، فقدان شغل پایدار، دسترسی نداشتن به اطلاعات و تبعیض، نشان از شکاف عمیق بین اقدامات ادعایی و واقعیت های میدانی دارد.
عدم شفافیت در ارائه آمار دقیق خبرنگاران بیکار و نیازمند توسط همین نهادها، بر این ابهام می افزاید.
رسانه ها به عنوان رکن اساسی جامعه نیازمند توجه فوری و عملی دولت و نهادهای حامی هستند تا خبرنگاران بتوانند در امنیت اقتصادی و حرفهای به وظیفه اطلاع رسانی خود ادامه دهند.
حل این چالشها مستلزم نظارت دقیقتر، توزیع عادلانه کمک ها و ایجاد سازوکارهای شفاف برای حمایت از قشر آسیب پذیر خبرنگاری در افغانستان است.
پایان
