تنش ها میان افغانستان و پاکستان؛ دلایل بن بست در مذاکرات صلح
شازیه کلانترزاده- افغانستان و پاکستان، دو کشور همسایه با پیشینهای طولانی از روابط سیاسی و اقتصادی، همواره شاهد فراز و نشیب هایی در تعاملات دوجانبه بوده اند. با وجود اشتراکات فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی، روابط این دو کشور در سال های اخیر به ویژه به دلیل مسائل امنیتی و مرزی، با تنش های فزایندهای همراه بوده است.
تنش های اخیر پس از آن شدت گرفت که پاکستان دولت افغانستان را به حمایت از گروه های مخالف حکومت اسلام آباد متهم کرد.
این اتهامات به حملات هوایی پاکستان بر برخی مناطق افغانستان از جمله کابل، پکتیکا، خوست و کنر انجامید؛ اقدامی که واکنش های تند داخلی و منطقهای را در پی داشت.
در پی این تحولات، کشورهای منطقهای برای جلوگیری از گسترش بحران در مرزهای افغانستان و پاکستان وارد عمل شدند.
قطر و ترکیه نخستین کشورهایی بودند که تلاشهایی را برای میانجیگری و کاهش تنش ها آغاز کردند.
با این حال، سه دور مذاکرات به میانجیگری این دو کشور بی نتیجه ماند.
پس از ناکامی تلاشهای اولیه، ایران و عربستان سعودی نیز به جمع میانجیگران پیوستند.
با حضور عربستان سعودی، مذاکرات میان افغانستان و پاکستان به میزبانی ریاض از سر گرفته شد. اما طبق گزارش رسانه های پاکستانی، این دور از مذاکرات نیز بدون نتیجه پایان یافت.
در گفت وگو با روزنامه «ویژه روز»، شماری از آگاهان سیاسی به بررسی دلایل شکست مذاکرات پرداختند.
محب الله شریفی، آگاه سیاسی، گفت: «خواست های غیرواقع بینانه پاکستان، بدون در نظر گرفتن شرایط فعلی دو کشور، عدم تعهد اسلام آباد به پایان دادن به تنشها و تلاش برای جبران ناکامی های سیاست خارجی خود، از عوامل اصلی بی نتیجه ماندن مذاکرات است.»
متین ناصری، دیگر آگاه سیاسی، افزود: «نبود اعتماد متقابل، اختلافات سیاسی داخلی، مسائل امنیتی و مرزی، و تفاوت در اولویت های دو کشور، از دلایل عمده شکست مذاکرات به شمار می رود.»
او تأکید کرد: «در صورتی که هر دو طرف واقعاً خواهان پایان تنشها باشند، باید موارد زیر را در نظر بگیرند:
– گفت وگوی شفاف و صادقانه
– تعهد به عدم حمایت از گروه های تروریستی
– حل وفصل اختلافات مرزی
– گسترش همکاری های اقتصادی»
در پی افزایش تنشها، هشدارهایی نیز از سوی مقامات دو کشور صادر شد. ملا عبدالغنی برادر آخوند، معاون اقتصادی ریاست الوزرا، در مراسم فراغت نیروهای ویژه کماندو در وزارت دفاع ملی، هشدار داد: «به دشمنان این سرزمین پیام میدهم که از تجاوز به خاک افغانستان دست بردارند. مردم ما دیگر آماده نیستند صبرشان بارها و بارها امتحان شود.»
با وجود تلاشهای منطقهای برای کاهش تنشها میان افغانستان و پاکستان، نبود اراده سیاسی، بی اعتمادی متقابل و اختلاف در منافع، مانع از دستیابی به توافقی پایدار شده است.
به نظر میرسد که تنها از طریق گفت وگوی صادقانه، تعهد به اصول مشترک و همکاری منطقهای میتوان به راه حلی مؤثر برای پایان دادن به این بحران دست یافت.
پایان
