تلاش ایران، عربستان و ترکیه برای پایان دادن به تنشها میان افغانستان و پاکستان
شازیه کلانترزاده- در پی افزایش تنشها میان افغانستان و پاکستان، کشورهای منطقهای از جمله قطر و ترکیه در هفته های گذشته تلاش هایی را برای میانجی گری و مهار بحران آغاز کردند. با این حال، پس از بی نتیجه ماندن سه دور مذاکرات به میانجیگری قطر و ترکیه، اکنون ایران و عربستان سعودی نیز در کنار ترکیه وارد میدان شده اند تا نقش مؤثری در کاهش تنشها ایفا کنند.
ورود سه کشور تأثیرگذار منطقهای به روند میانجیگری، واکنشهای مختلفی را از سوی کارشناسان سیاسی به همراه داشته است.
متین ناصری، آگاه سیاسی، در گفت وگو با روزنامه «ویژه روز» اظهار داشت: «دخالت ایران و عربستان نشان میدهد که کشورهای منطقهای احساس ضرورت کرده اند تا از گسترش بحران در مرز افغانستان و پاکستان جلوگیری کنند. به شرطی که هر دو طرف واقعاً خواهان پایان تنش باشند، امکان مهار این بحران وجود دارد.»
ناصری برای موفقیت این میانجیگریها، چهار اصل کلیدی را پیشنهاد میکند:
– حضور یک مرجع منطقهای در نقش نظارتی و میانجیگر
– تضمین منافع امنیتی برای طرفین
– اعتمادسازی تدریجی و مرحله به مرحله
– تضمین منافع اقتصادی و توسعهای برای افغانستان و پاکستان
سید عبادالله صادق، دیگر آگاه سیاسی، با اشاره به نقش عربستان سعودی گفت: «عربستان یک کشور بانفوذ است و روابط نزدیکی با آمریکا دارد. مشکلات میان افغانستان و پاکستان تنها محدود به این دو کشور نیست. اگر این روند ادامه یابد، ممکن است به شورش های منطقهای منجر شود. عربستان و ایران این خطر را درک کرده اند.»
وی افزود که در صورت عدم همکاری افغانستان و پاکستان با کشورهای میانجی، احتمال مداخله نهادهای بینالمللی از جمله شورای امنیت سازمان ملل وجود دارد.
مطیع الله آرینپور، آگاه روابط بینالملل، نیز نقش ترکیبی این سه کشور را مؤثر دانسته به ویژه روز گفت: «عربستان نفوذ مذهبی در جهان دارد، ایران به دلیل مرز مشترک با افغانستان و پاکستان توانایی مدیریت نگرانی های امنیتی را دارد، و ترکیه با تجربه میانجیگری و روابط متوازن با هر دو طرف میتواند نقش کلیدی ایفا کند.»
او تأکید کرد که ترکیب بیطرفانه این سه کشور میتواند زمینه ساز پایان تنش ها و آغاز روند اعتمادسازی میان کابل و اسلام آباد باشد.
تنش های اخیر میان افغانستان و پاکستان پس از حملات هوایی پاکستان بر مناطقی در کابل و پکتیکا شدت گرفت.
تلاشهای دیپلماتیک قطر و ترکیه تاکنون نتیجهای در پی نداشته و اکنون نگاهها به نقش آفرینی ایران، عربستان و ترکیه دوخته شده است.
پایان
