افغانستان و ازبکستان؛ از همسایگی جغرافیایی تا ارتقای روابط تجاری استراتژیک
الناز کریمی- روابط تجاری افغانستان و ازبکستان، با محوریت مرز شمالی و بندر حیرتان، به یک شاهراه حیاتی برای توسعه اقتصادی دو کشور تبدیل شده و به سطحی کلیدی ارتقا یافته است. گزارش های رسمی حکایت از رشد چشمگیر مبادلات دارد.
بر اساس تازه ترین گزارش کمیته ملی آمار ازبکستان، این کشور تنها در ۱۱ ماه نخست سال ۲۰۲۵ میلادی، کالایی به ارزش ۱.۳ میلیارد دالر به افغانستان صادر کرده که نشان دهنده افزایشی ۲۶.۲ درصدی نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۴ است.
این ارقام جایگاه افغانستان را به عنوان سومین شریک بزرگ صادراتی ازبکستان، پس از روسیه و چین، تثبیت کرده است.
عبدالسلام جواد، سخنگوی وزارت تجارت و صنعت افغانستان، بر ظرفیت های ژئواکونومیک کشور تأکید کرد: «افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی راهبردی خود، ظرفیت تجارت با روسیه و کشورهای آسیای میانه را دارد.
در سال های اخیر با تغییر مسیرهای تجاری منطقه، این روند رو به رشد را تجربه کرده ایم.»
· صادرات ازبکستان به افغانستان: گندم، مواد ساختمانی و برق.
· صادرات افغانستان به ازبکستان: قالی، میوه خشک و تازه، محصولات زراعتی و سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی.
فعالان بخش خصوصی افغان، این روابط را نقطه آغازی برای اتصال به بازارهای بزرگتر می دانند.
حاجی خیرالدین مایل، رئیس یکی از شرکت های خصوصی: «محصولات افغانستان در کشورهای همسایه جایگاه بسیار خوبی دارد. از طریق روابط عالی تجاری با همسایگان می توانیم پل ارتباطی با چین، روسیه، آسیای میانه و اروپا شویم، این یک گام بسیار عالی است.»
دکتر مخلص احمد، رئیس یکی شرکت های دیگر و عضو هیأت مدیره اتاق تجارت ننگرهار، شرط موفقیت را برنامه ریزی بلندمدت دانست: «در صورت سرمایه گذاری در زیرساخت ها، تسهیل گمرک و حمایت از تولید داخلی، چشم انداز تجارت با ازبکستان امیدوارکننده است.
این رابطه میتواند به همکاریهای صنعتی و ترانزیتی ارتقا یابد؛ به شرطی که نگاه کوتاه مدت جای خود را به برنامه ریزی اقتصادی بدهد.»
تاج محمد تلاش، آگاه اقتصادی، نیز نقش عامل خارجی را برجسته کرد: «بسته بودن نسبی مرز با پاکستان، طبیعتاً سبب افزایش حجم مبادلات با ازبکستان شده است. افغانستان با صادرات هدفمندتر میوه، صنایع دستی و مواد معدنی میتواند این رابطه را پایدار و بسیار مفید کند.»
روابط تجاری فزاینده افغانستان و ازبکستان، امروزه فراتر از انتقال کالا، به گامی اساسی در جهت پایداری اقتصادی و اتصال به کریدورهای منطقهای و بازارهای جهانی تبدیل شده است.
این مسیر، در صورت مدیریت هوشمندانه و سرمایه گذاری در زیرساخت های لجستیکی و تولیدی، میتواند به یک راه کار عملی برای رشد اقتصادی پایدار، ایجاد اشتغال و افزایش نقش افغانستان در معادلات تجاری آسیای میانه بدل شود.
موفقیت نهایی این همکاری در گرو تدوین نقشه راه مشترک، کاهش موانع غیرتعرفه ای و تبدیل روابط دو جانبه به یک پیمان همکاری های چندجانبه صنعتی و ترانزیتی است.
پایان
